Visie op Dorpskarakter Heemstede

Juist in tijden als deze is het behouden van een dorps karakter een actieve keuze.
Een dorp met karakter vraagt om mensen met karakter.

Karakter heeft alles te maken met identiteit. Dat is geen statisch gegeven. Er zijn altijd aanpassingen mogelijk. We leven niet meer in de tijden van Het Dorp van Wim Sonneveld. Toch zijn er grenzen aan al die aanpassingen. We hoeven niet te streven naar een ‘Extreme Make Over’. Een dorp als Heemstede moet wel herkenbaar blijven.

Een dorp heeft, net als elke leefgemeenschap, een ‘doelgroep’ Dat zijn de mensen voor wie het dorp Aantrekkelijk is, voor nu en voor de lange termijn. Tot deze doelgroep behoren uiteraard de inwoners. Vaak behoren ook de bestuurders daartoe. Het is voor deze laatste handig om de herkenbaarheid van het dorp niet al te zeer op de tocht te zetten. Allereerst namelijk komt zo ook de eigen woonomgeving onder druk te staan en ten tweede ontstaat er afstand tussen inwoners en bestuur.

Heemstede is een forensengemeente. De bewoners hebben bewust gekozen om hier rustig te wonen. Men werkt elders in de Randstad en ervaart daar al genoeg drukte en activiteit.
Wonen is de belangrijkste factor binnen het dorp en voor de gemeente. Wonen moet dus centraal staan en blijven staan. Het wonen wordt niet beter als nieuwe woningbouwprojecten en de winkelstraat almaar massaler en grootschaliger worden.

Groot, groter, grootst is niet altijd beter, dat geldt ook voor ‘meer’ en ‘drukker’. De vergrotende trap is niet per definitie heilzaam. Soms is stilstand in dat geval juist wèl vooruitgang. Waar anderen namelijk voortrazen, kun je winst boeken door zelf je authenticiteit te koesteren. Je kwaliteit te bewaken.

De kracht van klein: 8 aanbevelingen
Heemstede is een dorp. Geen stad. Wij zeggen: ‘Erken dat en zie het als een geuzennaam’. Ga op zoek naar de unieke mogelijkheden. Ervaar het. Herken en erken het. Laat niet de stad het ijkpunt zijn. Small is beautiful. Bedenk waarin klein groot kan zijn. In de beperking toont zich de meester. Houd het klein, daarmee maak je Heemstede groot.

1. Behoud waar je goed in bent
Bouw het dorpse karakter uit. Probeer niet mee te gaan in de vaart der volkeren. Weersta de verleiding om de grote(re) steden om ons heen te kopiëren of imiteren. Die strijd is bij voorbaat verloren en beslist in het voordeel van die grote(re) stad. Maak gebruik van wat je onderscheidt van de rest. Wees dus dorps, kleinschalig, intiem, persoonlijk.

2. Koester het groen
Maak de woonomgeving niet te ‘stenig’. Laat (veel) groen toe in de woonwijken. Houd het leefbaar. Stem het beleid af op het profiel van de inwoners. Wat willen zij? Waaraan hebben zij behoefte? Kies altijd en overal voor kwaliteit.

3. Zet wonen op nummer één
Heemstede moet het dorp blijven waar het prettig is om te wonen. Een dorp waar je je thuis voelt. Als gemeenschap wil je dat nastreven. Wonen staat hier hoog in het vaandel en wordt van groot belang geacht. De gemeente heeft de taak te luisteren naar de bewoners en zal graag aan die wens voldoen.

4. Ontzie kwetsbaar woongebied
Het winkelgebied Binnenweg/Raadhuisstraat is helemaal ingesloten door woongebied. Iedere grootschalige ontwikkeling in het winkelgebied zal dus directe en meestal negatieve invloed uitoefenen op die kwetsbare woongebieden en de bewoners. Schaalvergroting levert al met al meer belasting op voor de omwonenden door verkeersdrukte, verkeerslawaai en bouwvolumes.

5. Kies voor kwaliteit, niet voor 13-in-een-dozijn
In het recente verleden zijn de garagebedrijven van de Binnenweg/Raadhuisstraat naar het industrieterrein verplaatst. Dat was niet voor niets. Ze drukten een buitenproportioneel stempel op de kleinschalige winkelstraat die het gebied van Binnenweg/Raadhuisstraat is. Deze dis-proportionele invloed lijkt nu te worden overgenomen door grootschalige winkels als (te) grote supermarkten en grote ketens. Dergelijke grote ketens zijn op al op zoveel plekken in zoveel winkelstraten te vinden. Het is vooral meer-van-hetzelfde. Kies ook op dit gebied voor kwaliteit. Laat geen grote bedrijven/winkels toe in het centrum en de woongebieden. Grootschalige winkels zijn al voldoende vertegenwoordigd in bijvoorbeeld Haarlem en Cruquius. Ze hoeven niet ook nog hier in de kleine dorpsgemeenschap aanwezig te zijn, waar ze totaal niet passen in de omgeving. Houd het klein en bewaak de kleinschaligheid. Voorkom zoveel mogelijk schaalvergroting. Voorkom grotere bouwmassa’s. Voorkom vergroting en verarming in gevel-wanden en –structuur. Zeg ‘nee’ tegen meer geluid en meer verkeer. Houd het hele gebied ook waardevol voor de bewoners. Zonder bewoners vaart geen enkel winkelgebied wel.

6. Nieuwbouwprojecten die passen binnen onze omgeving
Nieuwbouw moet passend aansluiten bij de directe omgeving, zowel in bouwstijl, bouwhoogte en bouwmassa. Heemstede moet trotser zijn op haar historische kenmerken, zoals de vele jaren ‘20 en ‘30 bouwstijlen. Juist dat maakt Heemstede prettig om te wonen. Het ‘Volmaeckt’ project aan de Dreef/Lanckhorstlaan is een mooi voorbeeld hoe het ook kan: niet hoger dan de direct omliggende woningen en een overeenkomstige bouwstijl. Nooit mag het rendement per vierkante meter voor de projectontwikkelaar leidend zijn. Het gaat er primair om of het project bijdraagt aan een mooiere of beter leefbare omgeving.

7. Bewaar de diversiteit en de kleinschaligheid
Winkelend publiek wordt aangetrokken door een levendige winkelstraat met een diversiteit aan winkels voor een kwalitatief hoogwaardig en veelzijdig aanbod. De consument wil graag worden verrast, nieuwe zaken kunnen ontdekken en natuurlijk ook een gezellig terrasje meepikken. Een winkelgebied is ook een ontmoetingsplaats. In het gebied Binnenhuis/Raadhuisstraat vinden we nu al flink wat speciaalzaken in de food-sector: slager, banketbakker, exotische winkel, viswinkel en groenteboer. Zij trekken mensen uit de directe omgeving en zelfs van daarbuiten aan. Wij zien veel in een uitbreiding van dit aanbod. Te denken valt aan een poelier, een landmarkt of Marqt, een nieuwe Ecla of Huismuis. Op culinair gebied kan ook uitbreiding worden gezocht in de vorm van Spaans/Portugese, Marokkaans/Turkse producten zowel in de food, als de non-food sector. Een kookwinkel of een kookcafé behoort tot de mogelijkheden. Maar denk ook aan zaken als een vegetarische slager (zoals die in Den Haag te vinden is), een Bever Sport, Grape District (wijn) en meer horeca. Wij zien liever een Gierstraat/Kleine Houtstraat dan een Grote Houtstraat. Ook de weekmarkt zou de winkelstraat kunnen versterken als die meer in het winkelgebied mag plaatsvinden. Een boerenmarkt is misschien te overwegen. Al met al draait het dus om een divers aanbod op kleinere schaal. De focus moet liggen op vestigingen van zelfstandige winkeliers of kwaliteitsketens zoals Rituals en Bodyshop.

8. Houd het heft in handen
We schreven het al eerder: voor goed bestuur is een visie nodig. Weten wat je wilt, met de openbare ruimte. Die ruimte is te kwetsbaar en ook te veel ‘eigendom’ van iedereen, om het aan enkele marktpartijen over te laten. Dan namelijk raken al snel de belangen van kleine winkeliers en bewoners in de knel. Laat niet het kopen van grond een vrijbrief zijn om alles te mogen of te moeten toestaan.